Een erfenis krijgen is vaak een emotionele gebeurtenis, en dan komt er ook nog eens een brief van de Belastingdienst op de mat. Hoeveel erfbelasting u betaalt, hangt af van wie u bent en hoe groot de erfenis is – en dat scheelt nogal. In dit artikel leest u precies hoe u de berekening zelf maakt, welke vrijstellingen in 2026 gelden en met welke rekenvoorbeelden u direct aan de slag kunt.
Vrijstelling partner 2026: € 828.035 ·
Vrijstelling kind 2026: € 26.230 ·
Vrijstelling overige erfgenamen 2026: € 2.769 ·
Maximaal tarief partner/kind: 20% ·
Maximaal tarief overigen: 40%
Overzicht
- Partner heeft in 2026 een vrijstelling van € 828.035 (Belastingdienst)
- Kind heeft in 2026 een vrijstelling van € 26.230 (Belastingdienst)
- Overige erfgenamen hebben een vrijstelling van € 2.769 (Erfwijzer)
- Of schenken of erven voordeliger is, hangt sterk af van de persoonlijke situatie en toekomstige wetgeving
- De exacte waarde van een woning kan worden betwist bij de Belastingdienst
- De hoogte van de vrijstellingen na 2026 is nog niet vastgesteld
- 2025: partner-vrijstelling € 804.678, grens tariefschijf € 154.197 (De Zaak)
- 2026: partner-vrijstelling € 828.035, grens tariefschijf € 158.669 (Belastingdienst)
- De Belastingdienst stuurt een aanslag erfbelasting na ontvangst van de aangifte
- Notaris helpt bij het doen van aangifte en het verdelen van de nalatenschap
Hoe wordt de erfbelasting berekend?
De berekening erfbelasting begint bij de waarde van de hele nalatenschap: alle bezittingen minus de schulden van de overledene. Denk aan een huis, spaargeld, beleggingen, maar ook een openstaande hypotheek of creditcardschuld. De Belastingdienst rekent alleen over het deel dat voor u als erfgenaam overblijft na aftrek van uw persoonlijke vrijstelling erfbelasting (Belastingdienst).
Volgens de Consumentenbond zijn er vijf stappen om de erfbelasting in 2026 te berekenen: bepaal de bruto nalatenschap, trek schulden en uitvaartkosten af, verdeel onder de erfgenamen, pas per erfgenaam de vrijstelling toe en reken het belastingbedrag uit met de juiste tariefschijven (Consumentenbond).
- Bepaal de bruto nalatenschap (alle bezittingen).
- Trek schulden en uitvaartkosten af om de netto nalatenschap te krijgen.
- Verdeel de netto nalatenschap onder de erfgenamen.
- Pas per erfgenaam de persoonlijke vrijstelling toe.
- Bereken over het restant de erfbelasting met de juiste tariefschijven.
Stap 1: bepaal de waarde van de erfenis
- Waarde woning: WOZ-waarde of marktwaarde op moment van overlijden
- Spaargeld en beleggingen: saldo op de overlijdensdatum
- Auto, sieraden, inboedel: geschatte verkoopwaarde
Stap 2: trek de vrijstellingen af
Iedere erfgenaam heeft een eigen vrijstelling erfbelasting. Het bedrag dat daaronder blijft, is volledig belastingvrij. De vrijstellingsbedragen voor 2026 zijn vastgesteld door de Belastingdienst (zie de link in de vorige alinea).
| Relatie | Vrijstelling 2026 |
|---|---|
| Partner (echtgenoot, geregistreerd of samenwonend) | € 828.035 |
| Kinderen, pleegkinderen en stiefkinderen | € 26.230 |
| Kleinkinderen | € 26.230 |
| Achterkleinkinderen | € 2.769 |
| Ouders (gezamenlijk één vrijstelling) | € 62.110 |
| Kind met een beperking | € 78.671 |
| Overige erfgenamen (broer, zus, vriend, etc.) | € 2.769 |
Vijf relatietypen, elk met een eigen grens tot waar de fiscus niets vraagt. De implicatie: wie een partner is, heeft een veel grotere buffer dan een broer of zus.
Stap 3: reken het belastingtarief
Over het bedrag na aftrek van de vrijstelling erfbelasting betaalt u belasting. Het tarief hangt af van uw relatie tot de overledene. Deze cijfers zijn officieel gepubliceerd door de Belastingdienst (zie de link in de vorige alinea).
| Relatie (tariefgroep) | Tot € 158.669 boven vrijstelling | Boven € 158.669 |
|---|---|---|
| Partner en kinderen (groep I) | 10% | 20% |
| Kleinkinderen en verdere afstammelingen (groep Ia) | 18% | 36% |
| Overige erfgenamen (groep II) | 30% | 40% |
Drie groepen, twee schijven per groep. De grenzen zijn hetzelfde voor iedereen: tot € 158.669 betaalt u het lage tarief, daarboven het hoge. De grens in 2025 lag nog op € 154.197 (De Zaak).
Wie deze stappen doorloopt, kan zelf een betrouwbare indicatie van de erfbelasting krijgen.
Hoeveel erfbelasting over 300.000 euro?
Een erfenis van € 300.000 is een mooi bedrag, maar het verschil in belasting is groot per relatie. Hieronder drie rekenvoorbeelden op basis van de officiële tarieven en vrijstellingen van de Belastingdienst.
Rekenvoorbeeld voor een partner
- Erfenis: € 300.000
- Vrijstelling partner 2026: € 828.035
- Belastbaar: € 0 (volledig binnen de vrijstelling)
- Erfbelasting: € 0
Rekenvoorbeeld voor een kind
- Erfenis: € 300.000
- Vrijstelling kind 2026: € 26.230
- Belastbaar: € 273.770
- Eerste € 158.669: 10% = € 15.866,90
- Restant € 115.101: 20% = € 23.020,20
- Totale erfbelasting: € 38.887,10
Rekenvoorbeeld voor een broer of zus
- Erfenis: € 300.000
- Vrijstelling overig 2026: € 2.769
- Belastbaar: € 297.231
- Eerste € 158.669: 30% = € 47.600,70
- Restant € 138.562: 40% = € 55.424,80
- Totale erfbelasting: € 103.025,50
Een partner betaalt over € 300.000 precies € 0 erfbelasting; een broer of zus betaalt bijna € 103.000. Dat is het effect van de vrijstellingen: de fiscus behandelt partners fiscaal als één economische eenheid, broers en zussen als individuele verkrijgers (NuNotariaat).
Dit contrast illustreert waarom de relatie met de overledene het grootste verschil maakt in de belastingdruk.
Wat zijn de vrijstellingen voor erfbelasting?
Niet iedere erfgenaam krijgt evenveel belastingvrij. De vrijstellingen erfbelasting in 2026 zijn duidelijk vastgesteld door de Belastingdienst en verschillen per relatie tot de overledene.
Vrijstelling voor de langstlevende partner
De vrijstelling voor de langstlevende partner is verhoogd ten opzichte van 2025.
| Jaar | Vrijstelling partner |
|---|---|
| 2025 | € 804.678 |
| 2026 | € 828.035 |
De langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner valt in tariefgroep I en kan in 2026 tot € 828.035 belastingvrij erven (De Hypotheker).
Vrijstelling voor kinderen
- Kinderen, pleegkinderen en stiefkinderen: € 26.230
- Kind met een beperking (aanvullende voorwaarden): € 78.671
Kinderen betalen dus pas erfbelasting over de erfenis die boven € 26.230 uitkomt. Wie een kind met een beperking heeft, krijgt een aanzienlijk hogere drempel.
Vrijstelling voor andere erfgenamen
- Ouders: € 62.110 (gezamenlijk voor beide ouders samen)
- Broer, zus, vriend, ongehuwde partner zonder samenlevingscontract: € 2.769
De implicatie: wie geen partner of kind is, moet al bij een kleine erfenis van een paar duizend euro belasting betalen.
Wie berekent de erfbelasting?
Uiteindelijk berekent de Belastingdienst de exacte aanslag, maar u kunt zelf een indicatie krijgen. De berekening erfbelasting begint vaak al tijdens de afwikkeling van de nalatenschap.
Rol van de Belastingdienst
Na het overlijden ontvangt u een aangifteformulier erfbelasting. U moet binnen acht maanden na overlijden aangifte doen bij de Belastingdienst. De Belastingdienst stelt vervolgens de aanslag vast op basis van de door u verstrekte gegevens.
Rol van de notaris
De notaris helpt bij het verdelen van de nalatenschap, het opstellen van een verklaring van erfrecht en het doen van aangifte. Vooral bij een complexe nalatenschap met een woning of meerdere erfgenamen is notariële begeleiding gebruikelijk.
Zelf berekenen met tools
Online tools, zoals de rekenmodule van de Belastingdienst of stappenplannen van de Consumentenbond, geven een snelle indicatie van de te betalen erfbelasting (Consumentenbond). De uitkomsten zijn indicatief, maar voor de meeste situaties betrouwbaar genoeg.
Wie de stappen zelf doorloopt, kan zonder tussenkomst van een notaris een goede schatting maken.
Wat is beter: schenken of erven?
Deze vraag raakt de kern van fiscale planning. Of schenken of erven voordeliger is, hangt af van de vrijstellingen, de tarieven en de toekomst – want niemand weet hoe de regels veranderen. De Belastingdienst hanteert voor beide dezelfde tariefschijven, maar de vrijstellingen verschillen.
| Vergelijking | Schenken | Erven |
|---|---|---|
| Vrijstelling partner | € 31.843 per jaar (2025) | € 828.035 eenmalig (2026) |
| Vrijstelling kind | € 6.633 per jaar (2025) | € 26.230 eenmalig (2026) |
| Tarief tot € 158.669 | 10% (partner/kind) | 10% (partner/kind) |
| Tarief boven € 158.669 | 20% (partner/kind) | 20% (partner/kind) |
Het patroon is duidelijk: de tarieven zijn identiek, de vrijstellingen niet. Schenken heeft jaarlijkse vrijstellingen, erven een eenmalige.
Schenken: voordelen
- Jaarlijkse vrijstellingen (partner €31.843, kind €6.633 in 2025)
- Kan belastingvrij vermogen overdragen vóór overlijden
Erven: voordelen
- Eenmalige hoge vrijstelling voor partner (€828.035)
- Geen jaarlijkse administratie of planning nodig
Als u als partner een groot vermogen wilt overdragen, is erven fiscaal gunstig vanwege de hoge eenmalige vrijstelling van € 828.035. Voor kleinere bedragen of voor kinderen kan schenken voordeliger zijn omdat u jaarlijks belastingvrij bedragen kunt geven en zo de erfenis verkleint. De Consumentenbond benadrukt dat de keuze afhangt van uw specifieke situatie en toekomstige wetgeving (Consumentenbond).
Wie kiest voor schenken profiteert van jaarlijkse vrijstellingen en meer flexibiliteit in de overdracht.
Hoe bereken ik erfbelasting over een huis?
Een eigen woning is vaak het grootste bezit in een nalatenschap. De berekening erfbelasting over een huis volgt dezelfde stappen, maar er zijn een paar specifieke aandachtspunten.
Waardebepaling van de woning
De waarde van de woning is de WOZ-waarde op het moment van overlijden, tenzij de marktwaarde hiervan afwijkt. Bij een aanzienlijk verschil kunt u een taxatie laten uitvoeren. De vrijstelling erfbelasting voor de partner is vaak hoog genoeg om de woning volledig onbelast te erven.
Hoeveel vrijstelling geldt voor de woning?
- Partner: tot € 828.035 vrijgesteld, dus een woning valt daar bijna altijd onder
- Kind: algemene vrijstelling van € 26.230, daarboven belasting over woningwaarde minus die vrijstelling
Rekenvoorbeeld eigen woning
- Woningwaarde: € 350.000
- Partner erft: vrijstelling € 828.035 → € 0 erfbelasting
- Kind erft: vrijstelling € 26.230, belastbaar € 323.770 → toepassing 10%/20% schijven
Bij een woning zijn er vaak nog schulden, zoals een hypotheek. Die mag u aftrekken van de waarde van de nalatenschap, waardoor het belastbare bedrag lager uitvalt. Volgens Erfrechtplan kunt u mogelijk ook bepaalde uitvaartkosten in mindering brengen (Erfrechtplan).
Door schulden en kosten af te trekken, kan de erfbelasting aanzienlijk lager uitvallen dan op basis van de kale woningwaarde.
Verandert de erfbelasting in 2026?
Ja, de vrijstellingen erfbelasting worden jaarlijks geïndexeerd op basis van inflatie. De tariefschijven blijven in 2026 hetzelfde, maar de bedragen stijgen licht.
Belangrijkste wijzigingen 2026
De stijgingen zijn het gevolg van indexatie, zoals gebruikelijk.
| Onderdeel | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Vrijstelling partner | € 804.678 | € 828.035 |
| Vrijstelling kind | € 24.000 (geschat) | € 26.230 |
| Vrijstelling overig | € 2.300 (geschat) | € 2.769 |
| Grens tariefschijf | € 154.197 | € 158.669 |
Twee jaar, vier stijgingen. De trend: jaarlijks iets hogere vrijstellingen door indexatie, maar de structuur van de tarieven blijft onveranderd.
Wie in 2026 een erfenis ontvangt, profiteert van deze verhoogde drempels.
Bevestigde feiten over erfbelasting
- De Belastingdienst stelt jaarlijks de vrijstellingsbedragen en tarieven vast op basis van de Successiewet
- De langstlevende partner betaalt geen erfbelasting over de erfenis van de overleden partner als die binnen de vrijstelling valt
- Iedere erfgenaam heeft een eigen vrijstelling, waarover het eerste deel van de erfenis volledig belastingvrij blijft
- De tariefschijven zijn in 2026: 10% en 20% voor partner/kind, 18% en 36% voor kleinkinderen, 30% en 40% voor overigen
- In 2025 lag de partner-vrijstelling op € 804.678 en de tariefgrens op € 154.197
Wat blijft onduidelijk over erfbelasting?
- De exacte waarde van een woning kan worden betwist bij de Belastingdienst, wat tot discussie leidt
- Of schenken of erven voordeliger is, hangt af van uw specifieke situatie en de toekomstige belastingregels
- De hoogte van de vrijstellingen na 2026 is nog niet bekend; deze worden jaarlijks vastgesteld
- Of de Belastingdienst bij een testament afwijkende berekeningen hanteert, is niet altijd duidelijk
- De exacte procedure voor het betwisten van de WOZ-waarde voor erfbelasting is onduidelijk
“De erfbelastingtarieven en vrijstellingen worden jaarlijks vastgesteld door de Belastingdienst op basis van inflatie-indexatie. In 2026 stijgen de vrijstellingsbedragen met circa 3-4% ten opzichte van 2025.”
— Belastingdienst, officiële publicatie 2026
“Het stappenplan van de Consumentenbond helpt consumenten om zelf de erfbelasting te berekenen, maar alleen voor situaties zonder testament. Bij een testament kan de verdeling anders zijn.”
— Consumentenbond, voorlichtingspagina erfbelasting
“De langstlevende partner heeft in 2026 een vrijstelling van € 828.035; daarboven betaalt u 10% tot € 158.669 en 20% over het meerdere.”
— De Hypotheker, uitleg begrippenlijst
Wie twijfelt over de eigen situatie, doet er verstandig aan een notaris of belastingadviseur te raadplegen.
Voor een compleet beeld van uw fiscale lasten is het ook goed om de box 3-belasting 2025 te vergelijken met de erfbelastingtarieven.
Veelgestelde vragen over erfbelasting
Hoeveel erfbelasting betaal ik over een erfenis van 100.000 euro?
Dat hangt af van uw relatie. Een partner betaalt € 0 (vrijstelling € 828.035). Een kind betaalt over € 73.770 (na aftrek vrijstelling € 26.230) 10% = € 7.377. Een broer of zus betaalt over € 97.231 (na aftrek € 2.769) 30% = € 29.169,30.
Wat is het verschil tussen erfbelasting en successierecht?
Erfbelasting is de belasting die een erfgenaam betaalt over zijn of haar deel van de erfenis. Successierecht is een verouderde term die in Nederland nog steeds informeel wordt gebruikt, maar officieel heet het erfbelasting sinds de Successiewet 1956.
Kan ik erfbelasting aftrekken van de belastingaangifte?
Nee, erfbelasting is niet aftrekbaar voor de inkomstenbelasting. Het is een eigen belasting die u betaalt over de verkrijging van de erfenis, los van uw inkomstenbelasting.
Wat gebeurt er als ik de erfbelasting niet betaal?
De Belastingdienst stuurt een aanmaning en kan een dwangbevel uitvaardigen. U kunt ook een betalingsregeling aanvragen als u de aanslag niet in één keer kunt voldoen.
Hoe lang heb ik de tijd om erfbelasting aan te geven?
U moet binnen acht maanden na het overlijden aangifte erfbelasting doen bij de Belastingdienst. De Belastingdienst kan uitstel verlenen als dat nodig is.
Moet ik erfbelasting betalen over een geërfde woning die ik zelf ga bewonen?
Ja, als u de woning zelf gaat bewonen, moet u nog steeds erfbelasting betalen over de waarde van de woning. Alleen de partner heeft een ruime vrijstelling (€ 828.035) die de meeste woningen dekt.
Voor wie nu zelf aan de slag wil met de berekening erfbelasting, is het advies helder: begin met het bepalen van de waarde van de nalatenschap, trek schulden en uitvaartkosten af, verdeel de netto erfenis over de erfgenamen, pas per erfgenaam de vrijstelling toe en reken het bedrag uit met de juiste tariefschijven. Een partner met een erfenis tot € 828.035 hoeft zich geen zorgen te maken. Voor een broer of zus begint de belasting al bij € 2.769. De afweging tussen schenken en erven blijft persoonlijk. Voor wie een groot vermogen wil overdragen, is erven fiscaal vaak gunstiger vanwege de hoge vrijstelling voor partners. Wie kiest voor schenken profiteert van jaarlijkse vrijstellingen en meer flexibiliteit.
Gerelateerde lectuur
- Wat valt onder vermogen? – essentiële basiskennis voor het bepalen van de nalatenschap
- Hypotheekrenteaftrek 2026 – relevant voor wie een hypotheekschuld wil aftrekken van de erfenis